Euroliga ogłosiła pakiet zmian i doprecyzowań w przepisach, które obejmą inauguracyjny SuperPuchar 2026 oraz sezon 2026-27 w Eurolidze i EuroCup. Najważniejsze nowości to przebudowana definicja fazy rzutu oraz zastąpienie faulu niesportowego dwiema osobnymi kategoriami. Rozgrywki potwierdziły też kilka wcześniej przyjętych, autorskich rozwiązań, które różnią się od standardu FIBA. Poniżej zebraliśmy wszystko, co warto wiedzieć przed startem nowego sezonu.
Co dokładnie się zmienia
Sędziowie dostali nowe wytyczne, które mają ujednolicić najczęściej dyskutowane sytuacje. Zmiany dotykają zarówno momentu oddania rzutu, jak i całej filozofii karania kontaktu. Dla kibiców śledzących Euroliga koszykówka oznacza to, że część znajomych zagrań będzie od teraz oceniana inaczej. W praktyce chodzi o to, by te same akcje gwizdano tak samo niezależnie od meczu i arbitra.
Nowa definicja rzutu
Najwięcej uwagi przyciąga przebudowana faza rzutu. Rzut z wyskoku lub inny rzut w ruchu zaczyna się teraz w momencie, gdy zawodnik unosi barki i piłkę w kierunku kosza, przy czym musi znajdować się w strefie ataku, by próba się liczyła. Inaczej oceniane jest wejście pod kosz, bo tam faza rzutu zwykle zaczyna się między linią trzech punktów a obręczą, gdy gracz chwyta piłkę i kontynuuje ruch aż do jej wypuszczenia. Te koszykówka zasady mają zdjąć z sędziów część niejednoznaczności przy najszybszych akcjach.
W praktyce oznacza to, że obrońcy muszą jeszcze uważniej kończyć akcje, bo granica między czystym blokiem a faulem stała się bardziej precyzyjna. Zawodnicy atakujący zyskują z kolei jasność, od którego momentu przysługuje im ochrona rzutu. To drobna z pozoru zmiana, która potrafi jednak przesądzić o kluczowych punktach w końcówce.
Nowe wskazówki obejmują też konkretne przypadki:
- ?️ kontakt przy ruchu piłki na boki (rip-through) to zawsze faul w polu, a nie faul na rzucającym
- ✋ dotknięcie ręki rzucającego przy wykończeniu jest legalne tylko wtedy, gdy jest minimalne i następuje czysto po wypuszczeniu piłki
- ? wejście obrońcy w przestrzeń do lądowania, na którego stopę opadnie rzucający, to teraz faul rażący zamiast dawnego niesportowego
Faule techniczne w dwóch kategoriach
Faule techniczne podzielono teraz na dwie grupy, co zmienia sposób ich liczenia do dyskwalifikacji. To rozróżnienie ma duże znaczenie w gorących końcówkach, bo najbardziej napięte koszykówka mecze często rozstrzyga kilka decyzji sędziowskich. Podział prezentuje się następująco:
- ⚠️ Kategoria 1 (liczy się do dyskwalifikacji): brak szacunku w komunikacji, prowokowanie rywala, zasłanianie mu pola widzenia oraz symulowanie faulu
- ? Kategoria 2 (bez wpływu na dyskwalifikację): opóźnianie gry, zawisanie na obręczy po wsadzie oraz obrona nad obręczą przy ostatnim rzucie wolnym
Nowy podział porządkuje przede wszystkim to, co realnie kończy udział zawodnika w meczu, a co jest jedynie sygnałem ostrzegawczym dla drużyny. Dzięki temu zarówno gracze, jak i trenerzy lepiej wiedzą, gdzie leży granica ryzyka.
Koniec faulu niesportowego
Największą rewolucją jest zastąpienie faulu niesportowego dwoma osobnymi rodzajami przewinień. Faul przerywający obejmuje kontakt, który psuje płynność gry i stawia rywala w gorszej sytuacji, ale nie jest na tyle groźny, by uznać go za rażący – klasycznym przykładem jest przerwanie kontrataku lub zatrzymanie zegara w końcówce kwarty. Faul rażący dotyczy z kolei kontaktu, który nie jest normalnym zagraniem koszykarskim albo jest lekkomyślny, brutalny czy niebezpieczny. Obie kary są takie same jak przy dawnym faulu niesportowym, ale tylko rażący liczy się do dyskwalifikacji.
Zmieniły się też progi wykluczenia z gry. Zawodnik zostaje zdyskwalifikowany po dwóch technicznych z kategorii 1, dwóch faulach rażących albo po jednym z każdego rodzaju. Trener główny wypada z meczu po dwóch osobistych technicznych z kategorii 1 lub po trzech takich faulach powiązanych z zachowaniem ławki. Dla oglądających koszykówka na żywo to sygnał, że dyscyplina na ławce będzie pilnowana ostrzej niż wcześniej.
Rozdzielenie tych przewinień to ukłon w stronę przejrzystości, bo dotąd jeden termin obejmował bardzo różne sytuacje. Teraz kibice łatwiej zrozumieją, dlaczego jeden kontakt kończy się zwykłym rzutem wolnym, a inny wykluczeniem z parkietu.
Przepisy, które warto znać w tym sezonie
Wiele obowiązujących zasad odróżnia Euroligę od ligi koszykówka NBA oraz od standardu FIBA, choć nie są one nowością tego sezonu. Część z nich funkcjonuje od dawna, lecz wciąż wraca przy spornych decyzjach. Potrafią przez to zaskoczyć nawet stałych obserwatorów rozgrywek.
Warto je odświeżyć, bo najczęściej budzą dyskusje w mediach i wśród kibiców. Serwisy publikujące wiadomości koszykówka co sezon przypominają te niuanse, ponieważ potrafią one przesądzić o losach spotkania. Poniżej najważniejsze z nich:
- ?️ półkole pod koszem: obrońca pomocniczy, który nie wyskakuje pionowo, dostanie faul blokujący na wskakującego z zewnątrz rywala, chyba że ten nie był w powietrzu, złapał piłkę w półkolu lub prowadził nogą, kolanem albo łokciem
- ? weryfikacje trenerskie: dwie na mecz, ale jedna przepada, jeśli nie użyto jej w pierwszych 38 minutach, przy czym nie można kwestionować tego, który zawodnik popełnił faul
- ? automatyczna dyskwalifikacja trenera, jeśli on lub ktoś z ławki wejdzie na parkiet i przeszkodzi w kontrataku rywala
- ? brak ostrzeżenia przed technicznym za zachowanie lub symulowanie, choć ostrzeżenia zostają przy opóźnianiu gry
- ? przy przepychankach rezerwowi i personel ławki nie mogą wchodzić na parkiet, lecz nie zostaną ukarani, jeśli powtórka potwierdzi, że pomagali tylko przywrócić porządek
- ✍️ protokół meczu w proteście podpisuje wyłącznie trener główny, przy pierwszej przerwie po spornej decyzji, a jeśli jest już wykluczony, robi to asystent
- ? rzut sędziowski otwiera mecze i dogrywki, a wznowienia kolejnych kwart rozdzielono między drużyny zależnie od pierwszego posiadania
Wiele z tych sytuacji rozstrzyga dziś system powtórek, który zbliżył decyzje sędziów do tego, co widzą oglądający koszykówka w tv. Stał się on przez to jednym z filarów sędziowania na najwyższym poziomie.
Zmiany w koszykówce to niejedyny wątek rozgrzewający kibiców sportów halowych tej jesieni. Fani lodowych emocji znajdą osobne relacje w naszym dziale z newsami z hokeja.
Okiem eksperta
W dłuższej perspektywie nowe reguły wpłyną na styl gry i zachowanie zespołów. Kierunek zmian jest czytelny, bo widać w nich mniej uznaniowości i twardsze reguły dyscyplinarne. W napiętych końcówkach jeden gwizdek potrafi dziś odwrócić koszykówka wyniki całego spotkania, więc drużyny muszą dostosować się błyskawicznie.
Rozbicie faulu niesportowego oraz podział technicznych powinny ograniczyć spory na parkiecie. Sędziowie zyskali jaśniejsze narzędzia do reagowania i szybszego rozstrzygania trudnych sytuacji. W praktyce koszykówka euroliga i tak zawsze dostarczy kontrowersji, więc nowy sezon szybko zweryfikuje te przepisy w gorączce najważniejszych spotkań.
