14 września 1939 roku pod Różą Podgórną kapitan prowadzi natarcie na bagnety. Chwilę później trafia do niewoli. To tylko jeden z epizodów w życiu Władysława Wiro-Kiry – żołnierza, bramkarza i jedynego w historii trzykrotnego selekcjonera reprezentacji Polski w hokeju na lodzie.
Rodzina miała fińskie korzenie. Dziadek, Fin z pochodzenia, osiedlił się w Wilnie w 1875 roku. Niespełna trzydzieści lat później w tym samym mieście przyszedł na świat Władysław. Wilno stało się dla niego punktem wyjścia do dwóch równoległych karier – wojskowej i sportowej.
Najpierw była wojna. W starciu polsko-bolszewickim walczył w oddziałach szkolnych i został ranny. Kilka lat później, już jako cywil, związał się z pierwszym w swoim życiu klubem hokejowym – Wilią Wilno, założoną w 1921 roku i działającą przez sześć lat.
W latach 1927–31 studiował wychowanie fizyczne na Uniwersytecie Poznańskim. Na przełomie 1928 i 1929 roku bronił bramki AZS-u podczas mistrzostw Polski w Krynicy – turnieju, w którym warszawski AZS strzelił drużynie z Wilna aż 14 goli. Mimo tak dotkliwej porażki jego kariera dopiero nabierała rozpędu.
Powołanie do kadry na mistrzostwa Europy w Budapeszcie przyszło jako rezerwa dla bramkarza Józefa Stogowskiego. Polska pokonała wtedy Szwajcarię 2:0 i Austrię 3:1, a w finale przegrała po dogrywce 1:2 z Czechosłowacją. Wiro-Kiro nie rozegrał na tym turnieju ani minuty. Mimo to wrócił do domu jako wicemistrz Europy. Dwa lata później powtórzył ten sukces – tym razem już jako trener.
Przed mistrzostwami świata w Krynicy PZHL powierzył mu, obok Kanadyjczyka Harolda Farlowa, funkcję kapitana związkowego. Polacy pokonali wówczas m.in. Szwedów i zremisowali z Czechosłowacją, kończąc turniej na czwartym miejscu w mistrzostwach świata i drugim w mistrzostwach Europy. Tego samego roku Wiro-Kiro zamienił lodowisko na salę gimnastyczną – objął posadę nauczyciela wychowania fizycznego w Trzemesznie. W 1933 roku wrócił jednak do Wilna i grał w barwach AZS-u, Kolejarza i Ogniska aż do 1939 roku.
Wrzesień, niewola, order
Zmobilizowany w sierpniu 1939 roku, wziął udział w kampanii wrześniowej jako adiutant dowódcy II Batalionu 5 Pułku Legionów w składzie 1 Dywizji Piechoty Legionów grupy operacyjnej „Wyszków”.
Zmobilizowany w sierpniu 1939 uczestniczył w kampanii wrześniowej jako adiutant dowódcy II Batalionu 5 Pułku Legionów w składzie 1 Dywizji Piechoty Legionów grupy operacyjnej „Wyszków”.
Walczył nad Narwią i Bugiem, pod Wyszkowem i w bitwie pod Węgrowem na Lubelszczyźnie. Do niewoli trafił 14 września pod Różą Podgórną, wyróżniając się dowodzeniem natarciem na bagnety. Za wojenną postawę otrzymał Krzyż Walecznych od Rządu Emigracyjnego w Londynie w 1948 roku, a już w PRL-u przyznano mu srebrny krzyż Orderu Virtuti Militari.
Lata wojny spędził w niewoli – najpierw w Oflagu XVIII/B Wolfsberg w Karyntii, a od czerwca 1940 roku w Oflagu II C Woldenberg. Nawet za drutami nie porzucił sportu. W obozie organizowano „igrzyska olimpijskie” – w 1940 i ponownie w 1944 roku.
Powrót do gry po wojnie
Po wojnie Wiro-Kiro związał się z administracją sportu. W latach 1947–57 pracował w Głównym Komitecie Kultury Fizycznej, a w latach 1957–58 w Polskim Związku Szermierczym. Od 1958 roku aż do emerytury w 1972 roku pracował w Polskim Komitecie Olimpijskim, gdzie opiekował się hokejem na lodzie, biatlonem, pięcioboju nowoczesnym, strzelectwem i jeździectwem.
W 1955 roku, po nieudanym występie Polski na mistrzostwach świata w RFN, wraz z Mieczysławem Palusem zastąpił na stanowisku kapitanów związkowych Kazimierza Osmańskiego i Witalisa Ludwiczaka. Duet Wiro-Kiro–Palus poprowadził reprezentację na Zimowe Igrzyska Olimpijskie do Cortina d’Ampezzo, gdzie Polacy zajęli ósme miejsce.
Po raz trzeci funkcję selekcjonera objął po nieudanym eksperymencie z czechosłowackim trenerem Antoninem Haukvicem – tym razem w parze z Andrzejem Wołkowskim. Ten duet poprowadził Polskę na mistrzostwa świata w 1958 roku w Oslo, gdzie kadra zremisowała z Finlandią, ale poniosła sześć wyraźnych porażek i skończyła turniej na ostatnim, ósmym miejscu. Poza pracą przy kadrze pełnił także funkcje szefa wyszkolenia oraz wiceprezesa PZHL.
Skalę wahań polskiego hokeja w tamtych latach dobrze pokazuje zestawienie dwóch wyników z Czechosłowacją. Dwa lata przed wojną Polska przegrała z nią na mistrzostwach świata w Londynie 0:1. Dwa lata po wojnie, na turnieju w Pradze, różnica wynosiła już 0:12.
O ojcu najlepiej opowiedział syn, Andrzej Wiro-Kiro, opisując go jako człowieka spokojnego, przyjaźnie nastawionego do ludzi, szczerego, bardzo uczciwego i lojalnego, bez „parcia” na stanowiska i robienie kariery.
Był (…) człowiekiem spokojnym, przyjaźnie nastawionym do ludzi, szczerym, bardzo uczciwym i lojalnym. Nie miał „parcia” na stanowiska i robienie kariery. Posiadał bardzo szeroką wiedzę, ilekroć o coś spytałem, to dostawałem odpowiedź. Był bardzo skromny.
